foto ilustracija
agencije
Bijele poklade, jedan od najvažnijih dana u pravoslavnom kalendaru pred Veliki post, obilježavaju se u nedjelju, 22. februara.
Ovaj praznik označava posljednji dan prije početka najdužeg posta u godini i simboličan je trenutak kada se vjernici pripremaju ne samo promjenom ishrane, već i odnosom prema drugima — kroz praštanje, pomirenje i unutrašnje smirenje.
Naziv praznika potiče od „bijele“ hrane — mlijeka, sira, jaja i kajmaka — koja se tog dana još konzumira, dok je meso već izostavljeno.
Zato se nedelja Bijelih poklada naziva i siropusna, odnosno završetak perioda mlječne hrane prije ulaska u Vaskršnji post.
Ipak, suština dana nije u trpezi, već u običaju koji se smatrao presudnim: iskreno traženje i davanje oproštaja. Otuda i narodni naziv Proštene poklade ili Proćke.
U srpskoj tradiciji Bijele poklade su prije svega dan pomirenja. Smatralo se da u post treba ući čistog srca, bez zamjeranja i ljutnje.
U mnogim krajevima postojao je običaj „praštanja u kući“. Porodica bi se uveče okupila za trpezom u mirnijoj atmosferi nego inače, a stariji su podsjećali mlađe da se pomire sa svima sa kojima su u svađi.
Vjerovalo se da ono što čovjek nosi u duši na početku posta ima poseban uticaj na njegov život, pa se smatralo lošim znakom započeti ga u ljutnji ili nerazumevanju.
Pored porodičnih običaja, Bijele poklade su nekada bile i dan zajedničkog veselja. U mnogim selima palile su se velike pokladne vatre oko kojih su se okupljali mladi, pjevalo se i igralo, a ponegdje se plamen i preskakao — kao simbol zdravlja i snage u godini koja dolazi.
Postojale su i maskirane povorke. Mladi su se prerušavali u neobične ili šaljive likove i obilazili kuće, pjevajući i zadirkujući domaćine. Vjerovalo se da smijeh, buka i maska tjeraju zimu i sve zlo, dok su domaćini učesnike darivali jajima, sirom ili slatkišima.
