AGENCIJE
Obilježavanje ovog datuma ustanovljeno je 1950. godine na generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija, a nastao je u cilju skretanja pažnje naroda svijeta na prethodno potpisanu Univerzalnu deklaraciju o ljudskim pravima, usvojenu od strane Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.
Univerzalna deklaracija je dokument koji je zasnovan na tradiciji civilnog društva i polazi od toga da su svi ljudi rođeni „slobodni, sa jednakim dostojanstvom i pravima,a rođenjem i prvim trenucima života čovek posjeduje ljudska prava koja su zagarantovana, neotuđiva i regulisana nizom međunarodnih dokumenata“.
Sporazum o ljudskim pravima okvirno čine ukupno tridesetak članova, a za najznačajnije se smatraju pravo na život, slobodu i sigurnost ličnosti, pravo na obrazovanje, ljekarsku njegu, zaposlenje, socijalnu sigurnost, slobodu od torture, sloboda mišljenja, vjeroispovesti i druga.
Na ovaj dan dodjeljuju se i nagrade Ujedinjenih nacija u oblasti ljudskih prava, kao i Nobelova nagrada za mir, a neizostavno je i održavanje političkih konferencija, sastanaka na visokom nivou, te brojnih drugih događaja sa tematikom ljudskih prava.
Uručivanje Nobelovih nagrada dobitnicima za 2021. godinu je počelo, a zbog pandemije koronavirusa uručivanje se organizuje na lokalnim ceremonijama.
Nobelova nagrada za mir dodeljuje se u glavnom gradu Norveške, Oslu.
Ovogodišnji laureati su novinari Marija Resa sa Filipina i Dmitrij Muratov iz Rusije.
Laureat za književnost Abdulrazak Gurna prvi je dobio nagradu na svečanosti u rezidenciji švedskog ambasadora u Londonu.
Naučnici Sjukuro Manabe iz SAD, Klaus Haselman iz Nemačke i Đorđo Parisi iz Italije su dobitnici Nobelove nagrade za fiziku za 2021. godinu zbog „revolucionarnog doprinosa razumevanju složenih fizičkih sistema”.
Tri naučnika sa vodećih američkih univerziteta dobili su Nobelovu nagradu za ekonomiju, Kanađanin Dejvid Kard, Amerikanac Džošua Engrist i Holanđanin Gvido Imbens.
Više ceremonija održava se tokom nedelje u Nemačkoj i Sjedinjenim Državama.
Na današnji dan 1896. umro švedski hemičar, industrijalac, filantrop i pronalazač Alfred Bernard Nobel, koji je pronalaskom dinamita 1867. stekao ogromno bogatstvo. Želeći da se dinamit koristi samo u mirnodopske svrhe, testamentom je ostavio fond od 9,2 miliona dolara za dodjelu nagrada za vanredna dostignuća u fizici, hemiji, medicini, književnosti i zalaganju za mir. Prvu Nobelovu nagradu Kraljevska švedska akademija nauka dodijelila je 1901. Od 1969. Akademija dodjeljuje i nagradu za ekonomiju. Nagradu za mir dodjeljuje Nobelov komitet u Oslu.
Na godišnjicu smrti osnivača nagrade Alberta Nobela, biti održana svečana ceremonija u gradskoj kući Stokholma za lokalnu publiku.
