Parastosom, polaganjem cvijeća, prisluživanjem svijeća i „Maršom slobode“ danas je u Novom Gradu obilјežen Dan odbrane u septembru 1995. godine kad je novogradska opština bila prvo napadnuta od Hrvatske vojske 18. i 19. septembra a nakon toga je uslijedio i napad jedinica Petog korpusa Armije BiH iz Cazinske krajine.
Parastos kod centralnog spomen- obilјežja poginulim borcima Vojske Republike Srpske služio je svešetnik Nebojša Nјežić.
Obraćajući se nakon polaganja vijenaca, načelnik inžinjerije Novogradske brigade major Stevan Tadić rekao je da je novogradsku opštinu 18. septembra napala regularna Hrvatska vojska.
U naselјu Tunjica Hrvatska vojska je napravila masakr nad civilnim stanovništvom, ubili su sve koji su naišli. U vrijeme napada na područje opštine je palo oko 2.000 granata. Junačkom borbom napad je odbijen i Hrvatska vojska je vraćena preko Une“, rekao je on.
Tadić kaže da je ova opština istovremeno napadnuta od strane Armije BiH iz pravca Bihaća.
„Plan je bio da se Hrvatska vojska i Armija BiH sastanu u Novom Gradu. To im nije uspjelo jer su naše jedinice uspjele da uspore napredovanje Armije BiH“, naveo je on.
Podsjetio je da je najteže bio u noći 20/21. septembar 1995. godine kad je pod pritiskom Armije BiH i komanda iselјena iz gradskog područja.
„Konsolidovali smo brigadu, dobili pomoć i 21. septembra počeli kontra ofanzivu u kojoj je oslobođena teritorija naše i opštine Krupa na Uni i udarene su granice Republike Srpske“, rekao je Tadić.
Načelnik opštine Miroslav Drlјača rekao je da je 25. septembar 1995. godine datum kada je odlučeno da Novi Grad ostaje u Republici Srpskoj.
„Zahvahujući herojskoj borbi naših boraca spriječen je ulazak Armije BiH , odbranjena je naša oopština“, rekao je Drlјača.
On je istakao da se istina o događajima iz novije istorije mora prenositi na mlade generacije.
Nakon obraćanja „Marš slobode“ krenuo je prema Novskoj planini gdje je u septembru 1995. godine bila zadnja linija odbrane.
U domu u naselјu Jablanica istorijski čas za učesnike marša održao je tadašnji komandat prvog batalјona Novogradske brigade major Momir Kovačević koji je rekao da se Novogradska brigada koja je bila u teškoj situaciji zbog napada Hrvatske vojske i Armije BiH, od 17. do 21. septembra povlačila zadržavajući odbranu.
„U kontra napadu oslobodili smo 350 kilometara kvadratnih, 17 sela, dijelove opštine Novi Grad i kompletnu opštinu Krupa na Unu“, rekao je Kovačević.
