Odsudna bitka za zapadne granice Republike Srpske vođena je u septembru 1995. godine kada su zahvalјujući herojstu Vojske Republike Sroske i stanovništva odbranjene opštine Novi Grad, Kostajnica i Dubica, rečeno je danas na okruglom stolu „Odrbana opština Novi Grad i Kostajnica septembar 1995. godine“ koji je organizovala Organizacija starješina Vojske Republike Srpske u Novom Gradu.
Predsjednik Organizacije starješina Vojske Republike Srpske Slobodan Župlјanin rekao je da su danas o dešavanjima, kad su Vojska Republike Srpske i narod uspjeli da odbrane granice Republike Srpske, govorili neposredni učesnici.
„Mislimo da , ukoliko mi ne budemo utvrđivali istinu , ukoliko ne budemo tu istinu dokumentovali , da će jednog dana istina biti ono što o nama govori druga strana a to ne odgovara istorijskim činjenicama“, rekao je on.
Župlјanin kaže da je jedan od strateških cilјeva Organizacije starješina Vojske Republike Srpske traganje za istinom o događajima u proteklom ratu i dokumentovanje istine.
„Puna podrška trudu da se skupi i predstavi materijal o odbrani Novog Grada i Kostajnice. Kad dobijemo još neke radove biće objavlјena publikacija. To će biti 17. publikacija koju objavlјujemo“, kaže on.
Tadašnji komandant Novogradske brigade Ranko Dabić ističe da je u septembru 1995. godine ova brigada bila u teškoj situaciji.
„S jedne strane , 18. septembra napala nas je Hrvatska vojska. S druge strane smo imali napad petog korpusa Armije BiH“, rekao je on.
Dabić je rekao da je za odbijanje napada Hrvatske vojske presudno bilo što je Prnjavorska brigada zauzela položaj i spojila se sa snagama Novogradske brigade na Kuli.
„U Podgrmečkom dijelu, presudno je bilo što smo, zadržavajući odbranu do Novske planine, prešli u odsudnu odbranu i kontraofanzivu“, kazao je Dabić.
Potpredsjednik Skupštine republičke Organizacije starješina VRS Momir Kovačević kaže da su septembarski dani 1995. godine bili sudbonosni za Novi Grad, Kostajnicu, Dubicu i Prijedor.
„Na nas su udarile najjače hrvatske snage i peti korpus Armije BiH potpomognute NATO snagama. Ričard Holbruk je u svojim memoarima priznao da je dao zeleno svjetlo da se zauzmu ove četiri opštine i da se krene prema Banjaluci“, rekao je on.
Kovačević kaže da su u napadu Hrvatske vojske učestvovale brigade Tigrovi i Gromovi uz domobranske brigade područja Sisak- Karlovac i Bjelovar – Zagreb a u napadu petog korusa Armije BiH 517, 511 i 505 brigada.
„U jednom momentu, 17. septembra, Novogradska brigada je ostala sama na pravcu napada petog korusa i do 21. septembra je odstupala do Novske planine gdje je prešla u odsudnu odbranu. To je klјučno jer da smo prešli Sanu, ne bi ostali ovdje“, kazao je Kovačević.
Tadašnji predsjednik Izvršnog odbora opštine Novi Grad Mirko Šlјokavica rekao je da je izvršna vlast bila na usluzi jedinicama Vojske Republiek Srpske.
„Učinili smo sve da spremno dočekaju napad čiji je cilј bio da nas protjeraju“, kazao je on.
Načelnik opštine Miroslav Drlјača rekao je Vojska Republike Srpske u septembru 1995. godine vodila vodila odlučujuću bitku na ovm prostorima koja je odlučivala o sudbini Novog Grada i Republike Srpske.
„Došlo je vrijeme da svjedoci zapišu svoja sjećanja da bi mlade generacije mogle da uče i da imaju opomenu“, rekao je on.
Na okruglom stolu govorili su tadašnji komandant Prve taktičke grupe pukovnik Vlado Topić, ratni komandant Novogradske brigade pukovnik Ranko Dabić, ratni komandant Prnjavorske brigade pukovnik Vlado Živković, komandant borbene grupe Balј Kostajnica potpukovnik Dušan Đenadija, načelnik inžinjerije Novogradske brigade major Stevan Tadić i ratni komandat Prvog bataLjona Novogradske brigade major Momir Kovačević.
U organizaciji Odbora za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova Vlade Republike Srpske u petak, 18. septembra u Novom Gradu biće obilјežena godišnjica odbrane sjeverozapadnih granica Republike Srpske od hrvatske agresije 1995. godine.
Parastos kod spomen- obilјežja civilnim žrtvama u naselјu Tunjica biće služen u 10.00 časova.
Nakon toga, kod centralnog spomen- obilјežja poginulim borcima Vojske Republike Srpske u Novom Gradu parastos će biti služen u 10.45 časova, od 11.00 časova biće položeni vijenci i cvijeće a zatim je predviđeno obraćanje zvaničnika.
Opština Novi Grad je u septembru 1995. godine napadnuta od regulane Hrvatske vojske s jedne i Armije BiH s druge strane.
U Novom Gradu se 25. septembar obilјežava kao Dan odbrane Novog Grada u septembru 1995. godine.
