Republički zavod za statistiku
Porodica je jedan od najvažnijih elemenata svakog društva. Jake porodične veze pružaju podršku i sigurno okruženje koje je neophodno za razvoj pojedinca. Važno je odvojiti vrijeme za njegovanje porodičnih veza i rješavanje problema sa kojima se porodica suočava. Ako je porodična zajednica stabilna, srećna i zdrava, sigurno je da će i članovi takve porodice postati zdravi i korisni članovi društva.Tokom 1980-ih, Ujedinjene nacije su počele da usmjeravaju pažnju na pitanja u vezi sa porodicom.
Na osnovu preporuka Ekonomskog i socijalnog savjeta, Komisija za društveni razvoj je 1983. godine u svojoj rezoluciji o ulozi porodice u procesu razvoja, zatražila od generalnog sekretara Ujedinjenih nacija da se poveća svijest među donosiocima odluka i javnosti o problemima i potrebama porodice, kao i o efikasnim načinima ostvarivanja tih potreba.
U svojoj rezoluciji od 29. maja 1985. godine, Ekonomski i socijalni savjet je pozvao Generalnu skupštinu Ujedinjenih nacija da razmotri mogućnost uključivanja, u privremeni dnevni red svoje četrdeset prve sjednice, tačke pod nazivom „Porodice u procesu razvoja“.
Generalna skupština Ujedinjenih nacija je 1993. godine odlučila da se 15. maj svake godine obilježava kao Međunarodni dan porodice.
Ovaj dan je prilika da se unaprijedi svijest o pitanjima koja se odnose na porodicu i da se poveća znanje o društvenim, ekonomskim i demografskim procesima koji utiču na porodicu.
Međunarodni dan porodice se obilježava sa dvostrukim ciljem,da se podigne svijest o značaju porodice i svijest o različitim aspektima koji negativno utiču na porodicu.
Tema ovogodišnjeg Međunarodnog dana porodice „Porodično orjentisane politike za održivi razvoj“, naglašava vezu između porodice i ciljeva održivog razvoja.
Iako svih 17 Ciljeva održivog razvoja iz Programa Ujedinjenih nacija za održivi razvoj do 2030. godine indirektno ili direktno utiču na porodicu, određeni ciljevi su suštinski povezani sa kvalitetom porodičnog života u Republici Srpskoj.
Cilj 1. Svijet bez siromaštva – Siromaštvo je jedan od najvećih faktora koji utiču na stabilnost i funkcionisanje porodice. U Republici Srpskoj, relativna linija siromaštva omogućuje poređenje standarda jedne kategorije stanovništva sa drugima u istom društvu. Relativna linija siromaštva za 2021/2022. godinu, izračunata je na osnovu 60% medijane mjesečnih izdataka za potrošnju i iznosila je 528,65 KM mjesečno po prilagođenom članu domaćinstva. Domaćinstva koja imaju mjesečne izdatke za potrošnju ispod ove linije smatraju se siromašnim. Prema posljednjim raspoloživim podacima za 2021/2022. godinu, 12,3% domaćinstava spada u kategoriju siromašnih domaćinstava. Razlika je uočljiva u pogledu tipa naselja. Naime, 9,1% domaćinstava u gradskim naseljima se smatra siromašnima, dok u ostalim naseljima taj procenat iznosi 14,6%.
Cilj 3. Zdravlje i blagostanje – Porodično zdravlje je usko povezano sa dostupnošću i kvalitetom zdravstvenih usluga. Republika Srpska ima funkcionalan sistem primarne zdravstvene zaštite, dok su problemi dostupnosti primarne zdravstvene zaštite stanovništvu, uočljivi u područjima koja se nalaze izvan centralnih gradskih zona. U opštinama Vukosavlje, Donji Žabar, Istočni Mostar, Kupres, Osmaci i Pelagićevo, a koje spadaju u kategoriju nerazvijenih i izrazito nerazvijenih jedinica lokalne samouprave, u 2023. godini u oblasti javnog zdravstva i zdravstvene zaštite stanovništva, nije bio zaposlen ni jedan zdravstveni radnik sa visokom stručnom spremom.
Cilj 4. Kvalitetno obrazovanje – Kvalitetno obrazovanje za porodice predstavlja ne samo investiciju u budućnost djece, već i sredstvo prevazilaženja siromaštva, rodne i socijalne nejednakosti, kao i put ka boljem kvalitetu života. Predškolsko obrazovanje ima ključnu ulogu u razvoju kognitivnih, socijalnih i emocionalnih vještina kod djece. Za porodice, ono predstavlja podršku u usklađivanju poslovnog i porodičnog života, te obezbjeđuje podsticajno okruženje za rani razvoj. U radnoj 2024/2025. godini, 15 opština u Republici Srpskoj nije imalo registrovanu predškolsku ustanovu, a samim tim ni upisane djece u predškolske ustanove.
Cilj 8. Dostojanstven rad i ekonomski rast – Dostojanstven rad ne podrazumijeva samo formalno zaposlenje, već rad koji obezbjeđuje dovoljne prihode za dostojanstven život, socijalnu sigurnost i jednake mogućnosti za sve članove društva. U tom kontekstu, zaposlenost i nezaposlenost nisu samo ekonomske kategorije – one su i pokazatelji socijalne stabilnosti, demografskih trendova i kvaliteta života porodica.
Prema posljednjim raspoloživim podacima za 2024. godinu, stopa zaposlenosti odnosno udio zaposlenih lica u radno sposobnom stanovništvu, iznosila je 44%.
Stopa zaposlenosti muškog stanovništva iznosila je 54,6% a ženskog stanovništva 34%.
S druge strane, stopa nezaposlenosti koja predstavlja udio nezaposlenih lica u aktivnom stanovništvu, u 2024. godini je iznosila 8,8%. Za muško stanovništvo, ta stopa je iznosila 7% a za žensko stanovništvo 11,4%.
