U Vijećnici u Novom Gradu danas je otvorena stalna postavka legata Milana Karanovića i predstavlјena fotomonografija Milana Karanovića za šta je Ministarsvo prosvjete i kulture u sklopu projekta kulturne rute u Republici Srpskoj obezbijedilo 30.000 KM.
Pomoćnik ministra za kulturu Republike Srpske Tanja Đaković rekla je da je legat Milana Karanović izuzetno važan u smislu očuvanja kulturnog i nacionalnog identiteta ovog kraja i svega onoga što je Milan Karanović kao poznati etnolog radio tokom svog životnog i radnog vijeka.
„Stručnoj javnosti poznat je rad Milana Karanovića, često je citiran, korišćeni su njegovi zapisi. Široj javnosti nije poznat i upravo iz tog razloga Ministarstvo prosvjete i kulture pokrenulo je projekat uspostavlјanja kulturnih ruta posvećenih znamenitim ličnostima koje su obilјežile našu kulturu i tradiciju“, rekla je ona.
Đakovićeva je navela da je Karanović, kao zalјublјenik u krajiškog čovjeka izučavao i prezentovao običaje kroz zapise, fotografije, fragmente veza kao svjedočanstvo o životu krajiškog čovjeka.
„Kad je jedan čovjek uspio da sačuva sve ono što svjedoči o našen kulturnom i tradicionalnom identitetu, najmanje što možemo da uradimo jeste da taj legat čuvamo i predamo budućim generacijama“, kazala je Đakovićeva.
Ona je istakla da učenici osnovnih i srednjih škola treba posjete mjesta na kulturnim rutama posvećena znamenitim ličnostima kako bi se bolјe upoznali i sa kulturom i tradicijom.
Đakovićeva je navela da je usklopu projekta kulturne rute u Republici Srpskoj završena rekonstrukcija legata Jovana Dučića u Trebinju, spomen- kuća Milice Babić Andrić u Šamcu, spomen- soba ban Todor Lazarević u Banskom dvoru i kuća Branka Ćopića u hašanima.
Načelnik opštine Miroslav Drlјača rekao je da legat Milana Karanovića sadrži veliki broj zapisa koju su nerijetko i jedino svjedočanstvo o životu lјudi, porijeklu porodica.
„Veoma je važno da će ova bogata kulturna građa biti sačuvana“, rekao je on.
Jedan od autora profesor Miroslav Drlјača kaže da fotomografija podsjeća na velikana naše etnologije, istorije i kulture te da je objavlјena četrdeset godina nakon što je naučna zaostavština i etnološka zbirka dospjela u Novi Grad.
„Brojne institucije i i pojedinci bili su podrška našem nastojanju da na najbolјi način, koliko uslovi omogućavaju, realizuje ovaj projekat. Ostvarena je saradnja sa Muzejom Republike Srpske, Zemalјskim muzejom BiH, Etnografskim muzejom iz Beograda i Arhivom Republike Srpske“, rekao je on.
Drlјača kaže da je potrebno da stručna osoba vodi računa o Karanovićevom legatu kako bi arhivska građa bila na adekvatan način zaštićena, promovisana i dostupna naučnoj javnosti radi dalјeg istraživanja.
Direktor Kulturno- obrazovnog centra Dražen Babić rekao je da je projekat Ministarstva prosvjete i kulture omogućio da lični predmeti, etnološka zbirka o istoriji naroda ovog kraja i Krajine i vrijedna zaostavština i zbirka etnologa Milana Karanovića budu adekvatno zbrinuti, zaštićeni i dobiju prostor stalne postavke u zgradi Vijećnice.
„Projektom je realizovana obnova, digitalizacija, konzervacija i stalna postavka legata Milana Karanovića, koja sada dobija novi izgled i kvalitetne uslove za čuvanje eksponata u prostoru novogradske Vijećnice. U sklopu istog projekta je urađena i fotomonografija Milana Karanovića“, rekao je on.
Babić kaže da značajna zbirka predmeta, neobjavlјenih radova, pisama, fotografija, etnoloških proučavanja istorije krajiškog čovjeka predstavlјa zaista vrijedan spomenik kulture i istorije opštine Novi Grad, ovog dijela Krajine i Republike Srpske.
„Zaista sam ponosan što smo naučno djelo, zbirku eksponata i zaostavštinu jednog od najznačajnijih Novlјana i naučnika koji je živio krajem 19. i početkom 20. vijeka sačuvali u vidu ovog legata za buduće generacije i istraživače u naučnim oblastima kojima se bavio i Milan Karanović. Legat Milana Karanovića, pored legata Stojana Ćelića, Boška Karanovića i Zdravka Vajagića, koje čuvamo u našoj galeriji stavlјa opštinu Novi Grad na značajno mjesto na kulturnoj mapi Republike Srpske“, kazao je Babić
Legat je 1980. godine Zavičajnom muzeju poklonio Milenko Karanović, sin Milana Karanovića.
Legat se sastoji od ličnih i originalnih dokumenata i predmeta, fotografija Milana Karanovića, rukopisa, fragmenata vezova iz Imlјana sa kraja 19. i početka 20. vijeka, narodne nošnje iz 1880. godine.
Legat ima poseban značaj jer na sveobuhvatan i vjerodostojan način sa više aspekata govori o liku i djelu Milana Karanovića, o njegovom istraživanju, posebno Bosanske Krajine.
Milan Karanović jedan je od najznačajnijih etnologa s početka 20. vijeka, čiji je rad praćen mentorstvom Jovana Cvijića, a najznačajnija djela „Pounje“ /1925/ i „Sanička župa“ /1930/, kao nagradu, štampala mu je Srpska akademija nauka i umetnosti.
Dok je kao sveštenik boravio u Rujnici i Kladuši od 1909. do 1918. godine, prikupio je podatke o svim selima pravoslavnog stanovništva tog dijela Bosanske Krajine.
Ti su podaci od posebne istorijske važnosti, imajući u vidu da u većini sela tog kraja više ne žive pravoslavni Srbi.
Tokom rada u Zemalјskom muzeju u Sarajevu, od 1920. do 1924. godine, Karanović je prikupio veliki broj podataka i objavio brojne radove o načinu života, običajima i mnogim zanimlјivostima širom BiH.
Nјegova istraživanja posebno su važna za područje Pounja, Zmijanja, Janja, Sarajevske regije, ali i Hercegovine.
Od velike važnosti su fotografije koje je Karanović radio tokom terenskih istraživanja, a koje vizuelno dokumentuju porodične zadruge, nošnje, naselјa, predmete i lјude tog doba.
Karanović je rođen 23. aprila 1882. godine u novogradskom selu Velika Rujiška, a umro je 1955. u Sarajevu.
Milan Karanović je osnivač etnografske zbirke u Zemalјskom muzeju u Sarajevu, a dio njegove bogate zaostavštine porodica je poklonila muzeju u Novom Gradu.
Povodom 40 godina od osnivanja legata Milana Karanovića, Kulturno-obrazovni centar organizovao je promociju monografije Miroslava Drlјače „Život i djelo Milana Karanovića“.
