Na današnji dan 1941. godine ,njemačka „kaznena ekspedicija“ u Kragujevcu u Drugom svjetskom ratu strijeljala više od 7.000 srpskih civila. Dan ranije njemačka vojska je sastavila obruč oko grada, a patrole su hapsile ljude po kućama, radnjama, kafanama, crkvama, kancelarijama. U gimnaziji su pokupili sve đake od petog do osmog razreda, profesore i direktora Milivoja Pavlovića, koji je odbio milost okupatora i podijelio sudbinu đaka. Kragujevački pokolj je jedan od najvećih i najmonstruoznijih u Drugom svjetskom ratu izvršen nad civilnim stanovništvom u jednom mjestu i u jednom danu. Kao znak sjećanja na užasan zločin kod spomenika poginulim u Šumaricama u Kragujevcu svake godine se održava „Veliki školski čas“, uz učešće umjetnika, đaka i građana iz svih krajeva zemlje.
Bilo je to u nekoj zemlji seljaka
na brdovitom Balkanu,
umrla je mučeničkom smrću
četa đaka
u jednom danu.
Nijemci su, 21. oktobra 1941. godine objavili saopštenje u vidu plakata kojim je Kragujevac bio izljepljen tog dana, a u saopštenju su naveli da je zbog kukavičkog i podmuklog napada u toku prošle nedelje na njemačke vojnike, poginulo 10 a ranjeno 26 nemačkih vojnika.
U znak odmazde streljano je za svakog poginulog nemačkog vojnika 100, a za svakog ranjenog 50 stanovnika, ukupno 2.300 stanovnika.
Međutim, Nijemci nisu dali saopštenje za masovna streljanja od 19. i 21. oktobra u Kragujevcu i tri obližnja sela, tako da ispada da su premašili broj streljanih osoba u znak odmazde za mnogo više lica. Najverovatnije da su Nemci željeli da streljanjem građana u Kragujevcu i njegovoj okolini daju drastičan primjer strogosti okupatorskih vlasti kako bi zaplašili šire slojeve stanovništva i unijeli osjećaj kolektivne nesigurnosti na prostoru okupirane Srbije u cilju smirivanju pobune u Šumadiji.
Kada je streljanje završeno, Nijemci nisu željeli da pretekli broj Srba puste na slobodu nego su ih držali kao taoce, da bi imali na raspolaganju određen broj ljudi ako pogine još koji Nemac.
Istoričar Nenad Đorđević, direktor muzeja ,,21. oktobar“, saopštio je 2003. da je utvrđeni broj žrtava 2.799 (uključujući i žrtve u okolnim selima). Podaci SPC se slažu sa ovim brojem. Staniša Brkić, kustos muzeja, je u knjizi „Ime i broj“ iz 2007. objavio imena i lične podatke 2.796 žrtve streljanja u Kragujevcu.
Spomen park „21. oktobar“
U spomen na žrtve streljanja čitav prostor Šumarica je pretvoren u spomen-park u kome se, između ostalih, nalaze Spomenik strijeljanim đacima i profesorima, Spomenik boli i prkosa, Spomenik čistačima obuće, spomenik „Sto za jednog“, spomenik „Otpora i slobode“…
Na ulazu u spomen park podignuta je impozantna zgrada Muzeja „21. oktobar“ u čijoj je arhitekturi naglašena simbolika kragujevačke tragedije.
Odsustvo otvora (prozora) na fasadama sugeriše bezizlaz nenaoružanih ljudi ispred mitraljeskih cevi, trideset kubusa – trideset masovnih grobnica u Spomen-parku, a providne piramide od pleksiglasa na njihovim vrhovima predstavljaju poslednji pogled žrtava uperen ka nebu.
Krvava bajka je pjesma koju je srpska pjesnikinja Desanka Maksimović napisala 1941. godine nakon što je čula detalje masakra koje su nemačke okupatorske snage izvele u Kragujevcu, odnosno kako su žrtve masakra bili cijeli razredi gimnazijalaca.
Pjesma je objavljena tek nakon završetka drugog svjetskog rata.
Krvava bajka se smatra jednim od najsnažnijih poetskih dela inspiriranih ratnim zbivanjima na području bivše Jugoslavije, a u doba SFR Jugoslavije je bila obavezno štivo u nastavnim programima osnovnih škola.
