Predsjednik Republike Srpske Siniša Karan smatra da je odbrana sjeverozapadnih granica Republike Srpske u septembru 1995. godine jedna od najznačajnijih bitaka u Odbrambeno- otadžbinskom ratu.
Karan je danas u Novom Gradu gdje je obilјežena 31 godina od ove herojske bitke Vojske Republike Srpske rekao da se 18. i 19. septembra sjećamo sa tugom i ponosom.
„Sa tugom jer su stradali nevini civili. Stradali su vojnici i policijaci ali i djeca, mladi , stari. Sa dužnim pijetetom danas im odajemo počast i zahvalјujemo što su svoje živote ugradili u temelјe Republike Srpske“, rekao je on.
Karan kaže da se godišnjica odbrane sjverozapadnih granica Republike Srpske obilјežava i sa pononosom jer je ovo jedna od brojnih bitaka srpske vojske i srpskog naroda koja nije izgublјena.
„Još jedan od bitaka koja je pokazala da je najjači vojnik koji štiti svoju porodicu, svoju kuću. Zato je onaj borac koji se bori za slobodu, a srpski borac se uvijek borio za slobodu, jači od svake agresorske sile“, poručio je on.
Prema njegovim riječima, 18. i 19. septembra vodila se bitka koja je mnogo više od odbrane sjeverozapadnih granica Republike Srpske.
„Da su hrvatske snage uspjele, Banjaluka a gotovo i cijela Republika Srpska ušla bi u novu fazu ratovanja . Pitanje šta bi se desilo“, kazao je Karan.
Ministar rada i boračko- invalidske zaštite Republike Srpske Radan Ostojić rekao je da je odbrana sjeverozapadnih granica Republike Srpske veličanstvena pobjeda Vojske Republike Srpske i slom ofaznzive hrvatske vojske koja je tajala čitavu 1995. godinu, na prostoru nekadašnje Republike Srpske Krajine i na prostoru Republike Srpske.
Ostojić je rekao da je ofaznziva Hrvatske vojske započela napadom na istočnu Slavoniju i protjerivanjem Srba u akciji „Blјesak“, nastavlјena na jugozapadnom dijelu Republike Srpske napadom na Glamoč, Grahovo i Drvar i protjerivanjem Srba sa njihovih vjekovnih ognjišta.
„Ofanziva je nastavlјena dalјe u operaciji „Oluja“ na Republiku Srpsku Krajinu i protjerivanjem 250.000 Srba, nakon toga operacijom „Maestral u septembru 1995. godine na Klјuč, Petrovac, Mrkonjić Grad kada je protjerano 120.000 Srba“, rekao je on.
Ostojić kaže da je hrvatska ofanziva okončana na sjeverozapadu Republike Srpske kada su doživjeli poraz.
„Ovo je označilo prekretnicu u smislu stvaranja uslova za Dejton, za mirovne pregovore. Cilј neprijatelјske ofanzive je bio da se riješi srpsko pitanje u BiH na način da se Srbi protjeraju sa vjekovnih ognjišta. Možemo zahvaliti junačkoj Vojsci Republike Srpske koja je slomila ofanzivu , zaustavila napredak regularne hrvatske vojske i stvorila uslove za započinjanje pregovora što je rezultiralo Dejtonom i Parizom i međunarodnim priznanjem Republike Srpskei slobodom u kojoj danas živimo“, rekao je on.
Državni sekretar u Ministarstvu za rad, zapošlјavanje, boračka i socijalna pitanja Srbije Nikola Vukelić rekao je da je 1995. godine srpski narod u cjelini bio u teškoj situaciji.
„Bile su brojne ofanzive hrvatske vojske i Armije BiH, imali smo i bombardovanje Republike Srpske od NATO-a pod nazivom „Namjerna sila“. Srpski narod je bio pritisnut sa svih strana. Kad je pala Republika Srpska Krajina, ovdje su lјudi svojim očima gledali Srbe koji bježe sa svojih ognjišta. Vjerovatno je i to imalo uticaj da narod shvati da je pitanje opstanka ili nestanka“, rekao je on.
Vukelić je naveo da se ovaj prostor pokazao kao neprobojni bedem i dodao da bi, u slučaju da je bilo drugačije rat imao drugi tok.
„Šalјemo poruku da Srbija čvrsto stoji uz Republiku Srpski da su jaka Srbija i jaka Republika Srpska garant opstanka srpskog naroda“, poručio je on.
General Momir Zec smatra da je odbrana sjeverozapadnih granica Republike Srpske bila klјučna u odbrani Republike Srpske te da je narod vjerovao svojoj vojsci.
Zec, tadašnji komandant operativne grupe 10 rekao je da su planovi Hrvatske vojske predviđali zauzimanje Kozarske Dubice, Kostajnice, Novog Grada i Prijedora, izlazak na Vrbas.
„Da se narod i vojska nisu odbranili,vjerovali jedni u druge, pitanje je kakav bi ishod bio.Narod je vjerovao u svoju vojsku i nije napuštao ovaj prostor. Neprijatelј je dva puta u 20. vijeku htio da dođe na Kozaru, u Drugom svjetkom ratu su uspjeli a 1995. godine nisu“, rekao je on.
Pukovnik Vlado Živković, tadašnji komandant Prnjavorske brigade rekao je da se u septembru 1995. godine vodila jedna od najznačajnijih bitaka.
„Svim borcima koji su branili ovaj prostor čestitam na herojskoj odbrani zapadnih granica Republike Srpske. Bio sam na koridoru kad smo se borili za život, bio sam ovdje kad smo se borili za Republiku Srpsku“, rekao je Živković.
Major Momir Kovačević tadašnji komandant prvog batalјona Novogradske brigade kaže da je uprkos teškoj situaciji ova brigada uspjela da zaustavi napad Hrvatske vojske i napad Armije BiH.
Prema njegovovim riječima, klјučno je bilo koordinisano djelovanje Novogradske i Prnjavorske brigade.
Načelnik opštine Miroslav Drlјača rekao je da se odbrana sjeverozapadnih granica Republike Srpske i nakon 31 godinu obilјežava sa pomiješanim emocijama, sa tugom za poginulima i ponosom jer je naša opština odbranjena.
„Pobjeda je bila velika, sačuvana je Republika Srpska. Važno je da sačuvamo sjećanje na te dane i na našu slavnu istoriju“, rekao je Drlјača.
U organizaciji Odbora za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova Vlade Republike Srpske obilјežavanje 31 godine od odbrane sjeverozapadnih granica Republike Srpske počelo je parastosom kod spomen- obilјežja civilnim žrtvama u naselјu Tunjica.
Nakon parastosa, položeni su vijenci i cvijeće i prislužene su svijeće.
Program je nastavlјen kod centralnog spomen- obilјežja poginulim borcima Vojske Republike Srpske u Novom Gradu gdje je služen pomen, položeni su vijenci i cvijeće i prislužene su svijeće.
Napad Hrvatske vojske na opštinu Novi Grad počeo je 18. septembra 1995. godine u 9. časova i 25 minuta i tokom dva dana ofanzive smrtno je stradalo 57 lica, 37 civila, 18 vojnika i dva pripadnika MUP-a a ranjeno je 17 civila , tri vojnika i jedan pripadnik MUP-a.
Pripadnici Vojske Republike Srpske uspjeli su 19. septembra 1995. godine potisnuti Hrvatsku vojsku preko Une.
