Sjećanje na masovno strijeljanje u Drugom svjetskom ratu

Na današnji dan 1941. godine njemačka „kaznena ekspedicija“ u Kragujevcu u Drugom svjetskom ratu strijeljala nekoliko hiljada srpskih civila.

Kragujevački oktobar ili Kragujevački masakr (nem. Massaker von Kragujevac) predstavlјa masakr koji su nad civilnim, pretežno srpskim, stanovništvom Kragujevca i okolnih sela počinile njemačke okupacione snage 19, 20. i 21. oktobra 1941. godine na području okupiranog dijela teritorije Srbije.

Dan ranije njemačka vojska sastavila je obruč oko grada, a patrole su hapsile ljude po kućama, radnjama, kafanama, crkvama, kancelarijama. U gimnaziji su pokupili sve đake od petog do osmog razreda, profesore i direktora Milivoja Pavlovića, koji je odbio milost okupatora i podijelio sudbinu đaka.

Kragujevački pokolj jedan je od najvećih i najmonstruoznijih u Drugom svjetskom ratu izvršen nad civilnim stanovništvom u jednom mjestu i u jednom danu. Kao znak sjećanja na užasan zločin kod spomenika poginulim u Šumaricama u Kragujevcu svake godine se održava „Veliki školski čas“, uz učešće umjetnika, đaka i građana iz svih krajeva zemlje.

Na suđenju u Nirnbergu prihvaćeno je da je u Kragujevcu strijeljano oko 7.000 civila, dok savremena istraživanja govore da su strijeljana 2.792 građanina, zato što za toliko osoba raspolažu podacima – ko su, gdje su i kada rođeni, i čime su se bavili.

Čuvši za strelјanje đaka u Kragujevcu 21. oktobra 1941, pjesnikinja Desanka Maksimović je napisala jednu od svojih najpoznatijih pjesama „Krvava bajka“ – pjesmu koja svjedoči o teroru okupatora nad nedužnim narodom u Drugom svjetskom ratu. Pjesma je objavlјena tek poslije rata.
O ovom događaju snimlјena su dva filma. Prvi film „Prozvan je i V-3“ je snimlјen 1962. godine. Režirao ga je Milenko Štrbac, koji je napisao i scenario.
Nakon sedam godina snimlјen je film „Krvava bajka“ koji je režirao i za njega napisao scenario Branimir Tori Janković. Oba filma su dobijale nagrade na domaćim i inostranim festivalima.