IZVOR I FOTO: Fond za finansiranje razgradnje i zbrinjavanja radioaktivnog otpada i istrošenog nuklearnog goriva Nuklearne elektrane Krško
Na području opštine Dvor i na Trgovskoj gori, gdje je planirana izgradnja centra za zbrinjavanje radioaktivnog otpada, započeta su uzorkovanja i mjerenja radioaktivnosti za definisanje nultog ili postojećeg stanja, objavljeno je na internet stranici hrvatskog Fonda za finansiranje razgradnje i zbrinjavanja radioaktivnog otpada i istrošenog nuklearnog goriva Nuklearne elektrane Krško.
Prikupljaju se uzorci površinskih voda i sedimenata, bunarske vode, zemljišta, poljoprivrednih proizvoda i šumskih plodova, meda i drugih pčelinjih proizvoda.
Navedeno je da se ova mjerenja planiraju provoditi u periodu od godinu dana, a vrše ih radnici Instituta za medicinska istraživanja i medicinu rada, Instituta „Ruđer Bošković“ i Agronomskog fakulteta Univerziteta u Zagrebu.
Fond je obrazožio da su uzorci zemljišta uzeti sa dvadesetak tačaka na lokaciji Čerkezovac, te u bližoj i daljoj okolini od velike važnosti za definisanje prirodne radioaktivnosti u okolini.
Mjerne stanice za praćenje prirodne radioaktivnosti postavljene su u septembru na Čerkezovcu, na lokaciji gdje treba da bude centar za zbrinjavanje radioaktivnog otpada.
Na području opštine Dvor, posebno uz transportne puteve i veća naselja, kao i na samoj lokaciji Čerkezovac postavljena su 34 pasivna uređaja za mjerenje doze zračenja u okolini. Postavljeni su totalizator, stanica za uzorkovanje vazduha i sistem za mjerenje ambijentalne brzine doze.
Priprema uzoraka i analize provodiće se u ovlaštenim laboratorijama u Institutu za medicinska istraživanja i medicinu rada i u Institutu „Ruđer Bošković“.
Predstavnici Agronomskog fakulteta obilazili su poljoprivredna gazdinstva i prikupljali poljoprivredne proizvode, tipične za jesen za ovo područje. Biće identifikovane i biljke od kojih potiče med.
Osim poljoprivrednih proizvoda, u šumskim predjelima opštine Dvor se od početka septembra uzorkuju šumski plodovi, primarno gljive, te plodovi koji dozrijevaju u jesen, a jagodičasto i bobičasto šumsko voće će se uzorkovati u sezoni proljeće/ljeto 2021. godine.
U dogovoru s lovačkim društvima uzimaće se i uzorci divljači, primarno divljih svinja, srna i zečeva.
Uzorci površinskih voda i pripadnih sedimenata, te bunarske vode prikupljani su u okolini lokacije gdje je planirana gradnja centra.
Hrvatska planira da radioaktivni otpad, polovinu koju je obavezna preuzeti iz Nuklearne elektrane Krško, odlaže u bivšoj kasarni Čerkezovac u opštini Dvor, na samoj granici sa BiH.
Osim toga, na ovoj lokaciji planirano je i odlaganje postojećeg institucionalnog otpada.
Predsjednik Udruženja „Grin tim“ Novi Grad Mario Crnković rekao je danas da su u hrvatskoj opštini Dvor počela mjerenja radioaktivnosti za definisanje postojećeg stanja na lokaciji Centra za zbrinjavanje radioaktivnog otpada u osnivanju koja se provode bez ekspetara BiH.
Crnković je rekao da su terenska istraživanja počela mjerenjem prirodne radioaktivnosti i da je riječ o važnim procesima koji se odvijaju u graničnom pojasu sa BiH, koja se, kako kaže, nije izborila za ravnopravno učešće u njima.
„BiH još nema ekspertski tim, koji je trebalo uveliko da se bavi sa ovom temom. Počela su i istraživanja koja se provode bez naših eksperata. Bez obzira koliko mi imali pravo da branimo pravo na život, naši eksperti ne smiju biti dovedeni pred svršen čin, gdje će za mjesec dana imati vremena da pobiju ono na čemu Hrvatska u praksi radi decenijama“, rekao je Crković.
On smatra da je i samo učešće predstavnika Instituta „Ruđer Bošković“ u mjerenjima diskutabilno, s obzirom na to da istraživanja rade predstavnici institucije koja ima interes da se riješi otpada koje je napravila tokom naučno-istraživačkog rada, kao i otpada koje je preuzela u skladu sa obavezama koje ima.
Crnković je podsjetio da je tokom nedavne posjete opštini Novi Grad ministar inostranih poslova u Savjetu ministara Bisera Turković rekla da će biti formiran ekspertski tim, ali da novih informacija o ovoj temi nema.
