Parastosima, polaganjem vijenaca i prisluživanjem svijeća danas je u Novom Gradu obilježen Dan stradanja civilnog stanovništva u Drugom svjetskom ratu.
Parastos kod spomen-obilježja za 33 žrtve u zaseoku Vurune i na mjesnom groblju gdje su sahranjene još 42 žrtve, uglavnom djece, služio je sveštenik Nenad Radulović.
„Ovo je samo jedno od stratišta srpskog naroda, koji je stradao u svim ratovima, ali opstao i dostojanstveno sačuvao sjećanje na tragediju“, rekao je Radulović.
Zamjenik načelnika opštine Bojan Lukač rekao je da je 2. avgust određen za obilježavanje Dana stradanja civilnog stanovištva u Drugom svjetskom ratu jer su ustaše tog datuma, na Ilindan 1941. godine izvršile zločin u Vurunama.
„Naša opština je u Drugom svjetskom ratu izgubila 6.000 stanovnika, najviše civila i djece. Danas odajemo počast civilima koje su ustaše poklale na Ilindan 1941. godine u Vurunama, ali i svima koji su stradali nevini“, rekao je Lukač.
Predsjednik Opštinskog odbora SUBNOR-a Drago Todić naveo je da je u novogradskoj opštini samo u dva mjeseca 1941. godine stradala trećina od ukupnog broja žrtava u Drugom svjetskom ratu.
„U našoj opštini je od podizanja ustanka, u julu i avgustu 1941. godine stradalo 1.570 civila, a na potezu Gradiška-Bihać 120.000 ljudi“, rekao je Todić.
Krajem jula i početkom avgusta 1941. godine, jedna brigada tek formirane „Pavelićeve legije“ zadržala se na ovim prostorima oko 20 dana i za to vrijeme na najsvirepiji način ubijala stanovništvo novogradskih sela.
U ovom pogromu na području novogradske opštine ubijeno je 106 djece, a samo u zaseoku Vurune poklano je 24 djece.
U mjesnom groblju sahranjene su 42 žrtve iz Vuruna, koje su imale porodicu, a 33 tijela su bačena u rupu, gdje su ostala do ekshumacije 2006. godine nakon čega su sahranjena u zajedničku grobnicu, gdje je 2012. godine izgrađeno spomen-obilježje.
Ovaj i druge zločine ustaške vlasti Nezavisne Države Hrvatske početkom avgusta 1941. godine, kada je na prostoru Krajine pobijeno na desetine hiljada srpskih civila, tematski obrađuje knjiga profesora Miloša Vujanovića „Krvavi pečat“, objavljena 2008. godine, nastala na osnovu prikupljenog materijala i sjećanja preživjelih.
Osim u Vurunama, u okviru obilježavanja Dana stradanja civilnog stanovištva opštine Novi Grad, parastos je danas služen i u Hramu Svete velikomučenice Marine u Maslovarama za stradale iz ovog i naselja Crna Rijeka i Jošava.
Obilježavanje Dana stradanja civilnog stanovništva u Drugom svjetskom ratu organizuje Komisije za njegovanje tradicije oslobodilačkih ratova opštine u saradnji sa Opštinskim odborom SUBNOR-a i Opštinskom boračkom organizacijom.
